តោះ! ស្វែងយល់ពីការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យាក្នុងវិស័យធនាគារ ហើយតើអ្វីទៅជាធនាគារឌីជីថល?

ភ្នំពេញ ៖ ធនាគារឌីជីថល (Digital Banking) សំដៅដល់ការធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ និងសេវាកម្មជាមួយធនាគារក្នុងទម្រង់ឌីជីថល ដោយជំនួសនូវការធ្វើប្រតិបត្តិការតាមបែបប្រពៃណី ដែលតម្រូវឱ្យអតិថិជនធ្វើដំណើរទៅធនាគារ។

យោងតាមការសិក្សារបស់មជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជា ៤.០ បានឱ្យដឹងថា ធនាគារឌីជីថលប្រើប្រាស់ថ្នាលឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល រួមមានកម្មវិធីក្នុងទូរស័ព្ទដៃ កុំព្យូទ័រ និងការប្រើប្រាស់ទូម៉ាស៊ីន ATM សម្រាប់ធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ និងទទួលបានសេវាកម្មក្នុងទម្រង់ឌីជីថល ដូចជា ការទាញយករបាយការណ៍ធនាគារ ការដកសាច់ប្រាក់ ការផ្ទេរប្រាក់ ការគ្រប់គ្រងគណនី ការបើកគណនីប្រាក់បញ្ញើ ការគ្រប់គ្រងប្រាក់កម្ចី ការទូទាត់វិក្កយបត្រ ការស្នើសុំកាតនិម្មិត និងការត្រួតពិនិត្យគណនីជាដើម។

ការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យាក្នុងវិស័យធនាគារ

• ចន្លោះឆ្នាំ  ១៩៦០-១៩៦៩

នៅឆ្នាំ ១៩៦០ លោក Luther George Simjian បានបង្កើត “ម៉ាស៊ីន ដាក់ប្រាក់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ” (Automated Deposit Machine) ដែលមានមុខងារសម្រាប់តែការដាក់ប្រាក់ប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់មកក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៧ យើងឃើញមានការចាប់ផ្ដើមនៃការវិវត្តរបស់ធនាគារឌីជីថលតាមរយៈការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ទូម៉ាស៊ីន ATM (Automated Teller Machine) ជាលើកដំបូង នៅទីក្រុងឡុងដ៍ (London) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ធ្វើប្រតិបត្តិការដកសាច់ប្រាក់ ២៤ ម៉ោង/ថ្ងៃ។

• ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧០-១៩៧៩

ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៧០ ចំនួនទូ ATM សរុបក្នុងពិភពលោកកើនឡើងរហូតដល់ ១ ម៉ឺនទីតាំង។ ខណៈពេលនោះ លេខអត្តសញ្ញាណផ្ទាល់ខ្លួន (PIN) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយវិស្វករជនជាតិអង់គ្លេស James Goodfellow ដែល អនុញ្ញាតឱ្យអតិថិជនអាចធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវ (authenticated), មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងគ្មានអន្តរកម្មរវាងអ្នកប្រើប្រាស់ជាមួយនឹងបុគ្គលិកធនាគារ។

• ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨០-១៩៨៩

ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨០-១៩៨៩ ចំនួនទូ ATM ដែលបានដំឡើងកើនឡើងដល់ប្រមាណជាង ១០ ម៉ឺនទីតាំងនៅទូទាំងពិភពលោក។ ការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃចំនួនទូ ATM បានធ្វើឱ្យធនាគារក្នុងពិភពលោកមើលឃើញពីសក្តានុពលនៃបច្ចេកវិទ្យានេះ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះគេឃើញមានការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ទូ ATM ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអតិថិជនអាចធ្វើប្រតិបត្តិការធនាគារពីកៅអីរថយន្តរបស់ពួកគេ (Drive-up ATM) ដោយពុំចាំបាច់ចំណាយពេលឈរចាំ ដើម្បីធ្វើប្រតិបត្តិការធនាគារ។

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១ សេវាធនាគារតាមផ្ទះដំបូងគេ (Home Banking) បានសាកល្បងដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក។ សេវាធនាគារតាមផ្ទះគឺជាការធ្វើប្រតិបត្តិការធនាគារចេញពីផ្ទះ ជំនួសឱ្យការធ្វើប្រតិបត្តិការនៅតាមសាខាធនាគារ រួមទាំងការធ្វើប្រតិបត្តិការសេវាធនាគារតាមអ៊ីនធឺណិត, សេវាធនាគារតាមទូរស័ព្ទ និងធនាគារតាមប្រៃសណីយ៍ពីចម្ងាយ ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រព័ន្ធអត្ថបទវីដេអូ (Video Texts System)។

 ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៣ Nottingham Building Society (NBS) បានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នូវសេវាកម្ម “Homelink” ដំបូងគេបង្អស់នៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស ដែលអាចផ្តល់សេវាធនាគារតាមអ៊ីនធឺណិត (Internet Banking)។ អតិថិជនអាចផ្ញើប្រាក់, ផ្ទេរប្រាក់, បង់វិក័យបត្រ និងទទួលបានព័ត៌មាន រាល់ពេលមានប្រតិបត្តិការដោយការតភ្ជាប់ប្រព័ន្ធ Homelink ជាមួយទូរស័ព្ទ និងទូរទស្សន៍។

• ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩០-១៩៩៩

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ គេហទំព័រដំបូងគេបំផុតសម្រាប់ផ្តល់នូវសេវាធនាគារបានបើកដំណើរការដោយ Stanford Credit Union ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអតិថិជនអាចចូលប្រើមុខងារធនាគារ តាមរយៈ World Wide Web ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការវិវត្តក្នុងវិស័យធនាគារឌីជីថល។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ Presidential Bank គឺជាធនាគារដំបូងគេរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលផ្តល់លទ្ធភាពដល់អតិថិជនរបស់ខ្លួនអាចបើកគណនីធនាគារតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។

 ឆ្នាំ ១៩៩៦ ធនាគារអ៊ីនធឺណិត (Internet Only Bank) ដែលមានឈ្មោះថា Netbank ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដោយផ្តល់នូវសេវាធនាគារតាមប្រព័ន្ធអនឡាញទាំងស្រុង ហើយមិនមានទីតាំងជាក់លាក់នោះទេ។

• ចន្លោះ ឆ្នាំ២០០០-២០០៩

ការរីកចម្រើនយ៉ាងគំហុកនៃប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ បានជំរុញឱ្យមានការធ្លាក់ចុះនូវការប្រើប្រាស់សេវាធនាគារតាមទូរស័ព្ទ (Telephone Banking) ជំនួសវិញដោយសេវាធនាគារតាមអ៊ីនធឺណិត ដែល ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងកំណើននៃការប្រើប្រាស់។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ចំនួនសរុបនៃទូ ATM បានកើនឡើងរហូតដល់ប្រមាណជាង ១ លានគ្រឿង ដែលបានដំឡើង និងបម្រើសេវាកម្មនៅទូទាំងពិភពលោក។

នៅចន្លោះឆ្នាំ២០០១-២០០៧ ស្មាតហ្វូនដែលអាចប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត ត្រូវបានបង្កើតឡើងដែលវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការចាប់ផ្ដើមនូវសេវាធនាគារចល័ត (Mobile Banking) នៅលើពិភពលោក។

• ឆ្នាំ២០១០-បច្ចុប្បន្ន

យើងសង្កេតឃើញថា បច្ចេកវិទ្យារបស់ទូ ATM មានការវិវត្តជាលំដាប់ ដែលគិតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន អតិថិជនអាចធ្វើប្រតិបត្តិការក្នុងទម្រង់ជាច្រើន ដូចជាការប្រើប្រព័ន្ធស្កែនមុខ, ស្កែនម្រាមដៃ និងការទូទាត់សាច់ប្រាក់ចល័ត ដោយពុំចាំបាច់ប្រើប្រាស់កាតធនាគារ (Cardless)។

នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ក្រុមហ៊ុន Google បានបង្កើតកាបូបឌីជីថល ដែលមានឈ្មោះថា Google Wallet ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ធ្វើការទូទាត់ប្រកប ដោយភាពងាយស្រួល និងរហ័សជាងមុន។ អំឡុងពេលនោះ កាបូបឌីជីថលអាចប្រើបានសម្រាប់តែទូរស័ព្ទដំណើរការដោយប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ Android តែប៉ុណ្ណោះ ហើយក្រោយមក នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ ក្រុមហ៊ុន Apple ក៏បានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់កាបូបឌីជីថល ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Apple Pay។

ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ Android និង iOS ក៏ដូចជាការមកដល់នៃបច្ចេកវិទ្យា Web ដូចជា CSS3, HTML 5, និង JavaScript បានធ្វើឱ្យមានវត្តមាននូវកម្មវិធីធនាគារចល័តក្នុងទូរស័ព្ទ (Mobile Banking App)។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ Bank of Scotland បានដាក់ឱ្យដំណើរការកម្មវិធីធនាគារដែលមានមុខងារពេញលេញដំបូងគេលើសកលលោកដោយឥតគិតថ្លៃ និងអាចប្រើបានសម្រាប់ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ iOS និង Android។

សន្ទុះនៃការកើនឡើងនៃចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់ស្មាតហ្វូនបានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់ភាពពេញនិយមនៃការប្រើប្រាស់នូវបច្ចេកវិទ្យា QR Code ក្នុងការផ្ទេរ និងទូទាត់សាច់ប្រាក់, ការធ្វើប្រតិបត្តិការធនាគារតាមអនឡាញ និង ការបង់វិក្កយបត្រតាមអនឡាញជាដើម៕